Historia Wysoczyzny Elbląskiej

Szukaj
Idź do spisu treści

Menu główne

Od autora

itam wszystkich, którzy celowo lub zupełnie przypadkiem zawitali na mojej stronce poświęconej historii miejscowości położonych na terenie Wysoczyzny Elbląskiej oraz pobrzeża Zalewu Wiślanego. Strona jest adresowana głównie do ludzi, którzy interesują się historią i etnografią tych terenów.
       Część z nas, w pewnym okresie swojego życia, zaczyna interesować przeszłość miejsca, w którym przyszło nam żyć. Szukamy wówczas odpowiedzi na wiele pytań, na przykład: Kto i jak żył tutaj przed nami? Jakie tradycje kultywował? Jakie niezwykłe wydarzenia miały tutaj miejsce? Wiedza na te tematy odeszła wraz z poprzednimi mieszkańcami tej ziemi, a z racji ideologiczno-politycznych została skazana na zapomnienie.

       Na przestrzeni wieków żyło tutaj obok siebie wiele narodów oraz grup etnicznych. W ostatnim tysiącleciu na tereny elbląszczyzny  przybyli  Goci i Gepidowie, tutaj  przez wieki zamieszkiwali Prusowie, Niemcy i Polacy, występował też etnos holenderski, angielski, szkocki, szwajcarski, żydowski... "gościli" tu Duńczycy, Szwedzi, Francuzi i Rosjanie. Znajomość historii i tradycji tych ziem, jest szczególnie ważna dla nas, pokolenia ludzi tutaj urodzonych. Trudno jest, w krótkim czasie, zaadaptować tak wiele różnorodnych tradycji  przywiezionych tutaj podczs ostatniej "wędrówki ludów" przez naszych dziadków i rodziców, przybyłych z różnych - tak bardzo odmiennych kulturowo - zakątków dawnej RP. W 1947 roku w ramach akcji „Wisła" przesiedlono na północne obszary Łemków i Ukraińców, których znaczna część trafiła w rojon Elbląga.  Dopełnieniem "miszmaszu" są grupy reemigrantów z Francji, a nawet  Ameryki Łacińskiej.
       
Chociaż ludność tych terenów ma za sobą kilkadziesiąt lat "własnej" powojennej historii, to jednak potrzeba jeszcze wiele czasu zanim  nasz region wytworzy swoistą i rozpoznawalną kulturę.  
Proces integracji to tworzenie się grup jednolitego społeczeństwa, powstawanie nowych społeczności lokalnych (...) W procesie integracji powstają nowe więzi rodzinne, sąsiedzkie towarzyskie i organizacyjne z jednoczesnym zanikaniem różnic kulturowych.(...) Ludność przybyła na Ziemie Odzyskane (...) w początkowym okresie źle czuła się na nizinnym nadmorskim terenie. Dawne ich tradycje wypierane były przez intensywne oddziałujące wzory z zewnątrz przy pomocy radia, prasy a potem telewizji. Na zanikanie różnic kulturowych duży wpływ wywiera współistnienie w jednej miejscowości grup kontrastowo odmiennych.... Pisze Adelheid Chlebicka-Jeż, autorka wspomnień pt. "Galicjoki".  

      
       Autor
niniejszej strony potrzebę takiej wiedzy odkrył dawno, dawno temu ...  Powoli poznawałem coraz więcej nowych faktów. Zrodziło się pragnienie uporządkowania zdobytych informacji i podzielenia się nimi. Obecnie jest to możliwe dzięki Internetowi, za pośrednictwem tej witryny. Mam nadzieję, że zebranie w jednym miejscu najważniejszych informacji historycznych o naszym regionie, umożliwi zainteresowanym oszczędzenie czasu w dotarciu do nich. Nie jest to proste zadanie, ponieważ duża część tych informacji znajduje się w opracowaniach, które zawierają wiele ogólników, błędów faktograficznych i przekłamań. Zbieranie materiałów związane  jest z ciągłą ich analizą. Ponadto jest mało polskich publikacji, a te które są  w większości stanowią powielenie niemieckich - niekoniecznie wiarygodnych - żródeł. Czasem natrafiam na trudne do zweryfikowania rozbieżności w datach lub faktach, lub na coś co zmienia mój dotychczasowy punkt widzenia.
       S
trona zawiera/będzie zawierać sporą ilość relacji i zapisów o charakterze wspomnieniowym, do których należy zachować dystans z racji możliwości występowania w nich przeinaczeń i nieścisłości, które wynikają z upływu czasu, zawodności ludzkiej pamięci, czesto subiektywnej oceny faktów, czy też uwarunkowań środowiskowych i społecznych. Historia jest widziana oczami autorów. Pomimo, że źródła te nie mogą zastąpić opracowań historycznych, są dla mnie bardzo pomocne i wartościowe.

       
       
Jeszcze nie tak dawno u naszych zachodnich sąsiadów wydawano mapy, na których tzw. "Ziemie Odzyskane" opatrzone były napisem - używanym już przed 1939 rokiem - "zur Zeit unter polnischer Verwaltung ", co oznacza, że są one obecnie pod polskim zarządem.
       Ale i tutaj  
użycie dawnej nazwy - również tej wywodzącej się z rdzenia staropruskiego - wywoływało uczucia konsternacji, zgorszenia bądź oburzenia. Jednak po otwarciu granic nastąpiły znaczne zmiany. Wzrosło zainteresowanie historią i kulturą tych ziem, a niemiecka ich przeszłość przestała być tematem tabu. Zaczęto przyznawać się do tradycji i mówić o tym, kim był Dorr, Pudor, Schichau czy Komnick. Coraz rzadziej używa się też terminu "Ziemie Odzyskane", a w większości miast zaprzestano obchodów ich  "wyzwolenia".


       Jest wiele bardzo dobrych lokalnych portali (zob."Polecane linki"), które niestety historię traktują marginalnie. Dlatego ta witryna, niejako uzupełniająca, ma mieć profil wyłącznie historyczny -  w szeroko pojętym tego słowa  znaczeniu. Mają się tu znajdować informacje historyczne dotyczące poszczególnych miejscowości, m.in. zbiór starych map, spora ilość fotografii i grafik ukazujących lata minione, ale również wykonane współcześnie zdjęcia miejsc i budowli o znaczeniu historycznym.
       Jestem ciągle w trakcie zbierania kolejnych materiałów, więc co pewien czas stronka będzie aktualizowana i poprawiana. Informacja o każdym uaktualnieniu będą umieszczane poniżej w "Ostatnio dodane".  Będę bardzo wdzięczny za  wszelkie materiały, informacje, zdjęcia, które można przesyłać na mojego maila - adres podany poniżej. Może ktoś z czytelników zechce się podzielić swoją wiedzą. Z niecierpliwością czekam też na Wasze uwagi i sugestie. Przepraszam za ewentualne nieścisłości i potknięcia faktograficzne oraz językowe.
Ta
Ziemia zasługuje na to by znać  jej bogatą historię. Zapraszam do odwiedzania mojej strony.  Wiesław Kaliszuk

PS
Strona jest moim indywidualnym i niezależnym projektem. Mile widziane wstawienie linku do historia-wyzynaelblaska.pl na swojej witrynie lub blogu. Proszę o wyrażanie opinii o tej witrynie w księdze gości lub na podany adres e-mail. Wasze opinie pomogą rozwijać serwis!
Bardzo proszę o sygnalizowanie złego wyświetlania strony, podając rodzaj i wersję przeglądarki.


Autor dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści nie naruszały praw osób trzecich, w tym praw autorskich. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości pros o kontakt na podany poniżej adres:

wieslaw.kaliszuk@onet.pl




W tym dziale znajdują się linki do nowych (dodanych) oraz aktualizowanych tematów.
Serdecznie zapraszam do ich odwiedzania.
(Uwaga: Aby aktualizacja była widoczna, odwiedzając ponownie dany temat należy koniecznie odświeżyć stronę.)

Aktualizacja z dnia 16.12.2014 r., w dziale Miejscowości:
Kadyny  
("Wszystkie drogi prowadzą do Kadyn")

Aktualizacja z dnia 22.11.2014 r.,w dziale Tematy różne:
Powstańcy listopadowi w Elblągu i okolicach
(Pamiętnik Karola Glogera z pobytu na Żuławach w r. 1831)

Aktualizacja z dnia 19.11.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Ucieczki, wyjazdy i wysiedlenia ludności niemieckiej...

Aktualizacja z dnia 18.11.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Polacy - Prusy Królewskie

Aktualizacja z dnia 14.11.2014 r.,w dziale Tematy różne:
Operacja wschodniopruska 1945

Aktualizacja z dnia 09.11.2014 r.,w dziale Tematy różne:
Nazwy przejściowe/tymczasowe

Aktualizacja z dnia 02.11.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Pagórki

Aktualizacja z dnia 12.10.2014 r., w dziale Miejscowości:
Suchacz (Suchacz na dawnej pocztówce)

Aktualizacja z dnia 15.09.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg
(Gimnazjum Akademickie)

Aktualizacja z dnia 13.09.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Osadnicy

Aktualizacja z dnia 13.09.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Angielska Kompania Wschodnia (Eastland Company)

Aktualizacja z dnia 02.09.2014 r., w dziale Miejscowości:
Nadbrzeże-Połoniny


Aktualizacja z dnia 26.08.2014 r., w dziale
Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Ferdynand Gottlob Schichau
(m.in. dodano Potomkowie Ferdynanda Gottloba Schichau'a)

Aktualizacja z dnia 22.08.2014 r.,w dziale Tematy różne:
Polska administracja w Elblągu i powiecie po 1945 r.

Aktualizacja z dnia 01.08.2014 r., w dziale Tematy różne:
Czasy krzyżackie

Aktualizacja z dnia 24.07.2014 r., w dziale Miejscowości:
Elbląg - Rubno (Wielkie)

Aktualizacja z dnia 21.07.2014 r.,w dziale Tematy różne:
Kolej Nadzalewowa -HUB

Aktualizacja z dnia 05.07.2014 r., w dziale
Miejscowości:
Tolkmicko do 1945 r.

Aktualizacja z dnia 04.07.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Granica polsko-radziecka w b. Prusach Wschodnich


Aktualizacja z dnia 20.05.2014 r., w dziale Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Carl Pudor

Aktualizacja z dnia 18.05.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
U-Booty "od Schichau'a"


Aktualizacja z dnia 14.05.2014 r.,w dziale
Miejscowości:
Elbląg
(Miasto hanzeatyckie)

Aktualizacja z dnia 12.05.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Pionier Batalion 42

Aktualizacja z dnia 13.04.2014 r.,w dziale
Miejscowości:
Elbląg
(Elbląskie gazety w latach 1787 - 1945)

Aktualizacja z dnia 30.03.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Posiadłości ziemskie miasta Elbląga

Aktualizacja z dnia 24.03.2014 r., w dziale Miejscowości:
Milejewo

Aktualizacja z dnia 24.03.2014 r., w dziale Miejscowości:
Łęcze
(Czasy polskie)

Aktualizacja z dnia 15.03.2014 r.,w dziale
Stare mapy:
Elbing 1753
(Mapa geographica trium Insularum in Prussia, quae Poloniarum Regi serenissimo paret, accurat., in qua Gedanensis emporii longitudo ac gradus et 2l minuta ab Insula Ferro connumeratur. A Joh. Friedr. Endersch. 1753)

Aktualizacja z dnia 10.03.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Kamionek Wielki

Aktualizacja z dnia 07.03.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg
(Wyspa Spichrzów)

Aktualizacja z dnia 05.03.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg (Browarnictwo elbląskie)

Aktualizacja z dnia 03.03.2014 r., w dziale Miejscowości:
Nadbrzeże - Połoniny

Aktualizacja z dnia 01.03.2014 r.,w dziale
Miejscowości/ Pobliskie miasta:
Frombork

Aktualizacja z dnia 01.03.2014 r.,w dziale Osoby związane z Wysoczyzną Elbląską:
Mikołaj Kopernik

Dodano dnia 09.02.2014 r.,w dziale Galeria:
"Operacja 1001 - Frombork"


Dodano dnia 16.01.2014 r., w dziale Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Jan Mylius

Dodano dnia 14.01.2014 r., w dziale
Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Krzysztof Falk oraz Michał Friedwald

Dodano dnia 13.01.2014 r., w dziale
Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Jan Sprengel von Röbern oraz Wilhelm Gnapheus

Dodano dnia 10.01.2014 r., w dziale
Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Jerzy Räuber oraz  Mikołaj Wulzak


Aktualizacja z dnia 04.01.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Towarzystwo Krzewienia Turystyki w Elblągu i Okolicy

Aktualizacja z dnia 15.12.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Prusowie (Zwyczaje pogrzebowe)

Aktualizacja z dnia 12.12.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Wykopaliska (Grodzisko Łęcze)

Dodano dnia 05.12.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Armia Czerwona  na terenie powiatu i miasta Elbląg w latach 1945-1947

Aktualizacja z dnia 01.12.2013 r.,w dziale Tematy różne:
Przejmowanie mienia poniemieckiego

Aktualizacja z dnia 30.11.2013 r., w dziale
Miejscowości:
Tolkmicko do 1945 r.

Aktualizacja z dnia 14.11.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Powstania pruskie

Aktualizacja z dnia 12.11.2013 r., w dziale
Miejscowości:
Tolkmicko po 1945 r.

Dodano dnia 09.11.2013 r.,w dziale Galeria:
Frisches Haff - Zalew Wiślany

Dodano dnia 07.11.2013 r.,w dziale
Galeria:
Frombork

Dodano dnia 29.10.2013 r.,w dziale
Wspomnienia:
Catherine Merridale - Wojna Iwana. Armia Czerwona 1939-1945- fragmenty.
Autorka porusza m.in. temat okrucieństw popełnionych przez żołnierzy Armii Czerwonej w Prusach Wschodnich. Na podstawie relacji weteranów (zwykłych czerwonoarmistów) próbuje wyjaśnić co było przyczyną ich brutalności.


Aktualizacja z dnia 04.10.2013 r.,w dziale
Polecane linki

Dodano dnia 23.09.2013 r.,w dziale
Galeria:
Tolkmicko dawniej
W tolkmickim porcie
Podziękowania Andrzejowi K. z Tolkmicka za nadesłane materiały.

Aktualizacja z dnia 11.09.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Prusacy - Królestwo Pruskie

Dodano dnia 10.09.2013 r., w dziale Miejscowości:
Brzezina

Aktualizacja z dnia 09.09.2013 r., w dziale
Miejscowości:
Karszewo

Dodano dnia 06.09.2013 r.,w dziale
Wspomnienia:
Czesław Luty - Z pamięci dziewięćdziesięciolatka. Jasionówka 2013
Wspomnienia spisała Romualda Szynczewska
"Nie byłem żołnierzem, nie walczyłem z bronią w ręku, jednak doświadczyłem okrucieństwa wojny...
-moje wspomnienia z pobytu na Prusach Wschodnich, na przymusowych robotach".

Aktualizacja z dnia 21.08.2013 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg - Próchnik

Aktualizacja z dnia 08.08.2013 r.,w dziale
Miejscowości/ Pobliskie miasta:
Braniewo

Aktualizacja z dnia 08.08.2013 r., w dziale Miejscowości:
Bogdaniec

Aktualizacja z dnia 25.07.2013 r.,w dziale Tematy różne:
Geologiczne dzieje Wysoczyzny Elbląskiej

Dodano dnia 07.07.2013 r.,w dziale Wspomnienia:
Karolina Banachowicz -  "03.02.2010 Tolkmicko (niem. Tolkemit)"

Krótka historia Tadeusza Jankowskiego, którego losy wojny rzuciły do Kadyn i Tolkmicka, gdzie pozostał.

Aktualizacja z dnia 19.06.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Wykopaliska

Aktualizacja z dnia 02.05.2013 r., w dziale
Tematy różne:
Außenstelle Hopehill (Filia hitlerowskiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof)

Dodano dnia 21.03.2013 r.,w dziale
Miejscowości:
Pomorska Wieś

Aktualizacja z dnia 20.03.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Strój i zwyczaje ludowe  (Elbląskie Mateczki Adwentowe)


Dodano dnia 18.03.2013 r.,w dziale Wspomnienia:
Józef Murzynowski - "Ruiny i ludzie. Czasy wojny"


Dodano dnia 17.03.2013 r.,w dziale Wspomnienia:
Irena Kubaś  - "
Od szkoły do szkoły"
(Fragmenty wspomnień z pobytu w Pomorskiej Wsi)

Aktualizacja z dnia 17.03.2013 r., w dziale
Miejscowości:
Tolkmicko po 1945 r.

Aktualizacja z dnia 24.02.2013 r., w dziale
Miejscowości:
Zaginione z Lasu Ceglanego

Aktualizacja z dnia 21.02.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Podobozy Stutthofu i obozy pracy OT w Elbingu


Dodano dnia 31.01.2013 r.,w dziale
Miejscowości:
Ogrodniki

Aktualizacja z dnia 16.01.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Towarzystwo Jaszczurcze

Dodano dnia 19.11.2012 r.,w dziale
Miejscowości/ Pobliskie miasta:
Pasłęk

Dodano dnia 07.11.2012 r.,w dziale
Wspomnienia:
Edward Suski -
fragmenty wspomnień pt. "Zawsze pod wiatr"

Aktualizacja z dnia 27.10.2012 r.,w dziale Miejscowości:
Pęklewo

Dodano dnia 17.10.2012 r.,w dziale
Miejscowości:
Piastowo

Dodano dnia 01.10.2012 r.,w dziale
Galeria:
Dawny Pasłęk I
Dawny Pasłęk II

Dodano dnia 14.09.2012 r.,w dziale
Miejscowości:
Jagodnik

Dodano dnia 31.08.2012 r.,w dziale
Tematy różne:
Spółdzielnia Gospodarczo-Społeczna w Nowym Kościele

Dodano dnia 17.08.2012 r.,w dziale
Wspomnienia:
Alfred Jan Paruszewski - "Niewolnik pod żaglami"












Miejscowości

Opublikowano: poniedziałek, 16, styczeń 2012



ogdaniec (Dühringshof) to duża wieś gminna położona w  woj. lubuskim, w powiecie gorzowskim ...
Jednak nie o tym Bogdańcu będzie tutaj mowa, ale o oddalonej ok.370 km, niewielkiej osadzie położonej na Wysoczyźnie Elbląskiej, 13 km na północ od Elbląga,  pomiędzy Nadbrzeżem a Suchaczem. Niemiecka nazwa tego miejsca Hohenhaff, w pełni oddaje jego niezwykłe usytuowanie, skąd rozciąga się daleki widok na Zalew i Mierzeję Wiślaną. Po 1945 roku zastaną nazwę zmieniono na polskie " Wysoka" ...[Więcej]




Tematy różne

Opublikowano: wtorek, 17, styczeń 2012



ntencją niniejszego artykułu jest przedstawienie [w zarysie] procesu wprowadzania polskich nazw miejscowych na terenie gmin powiatu Elbląskiego znajdujących się w obrębie Wysoczyzny Elbląskiej, w okresie od zakończenia II wojny światowej do początku lat 50-tych.



Do dnia dzisiejszego bywają trudności z identyfikacją niektórych nazw. Poszczególne miejscowości miały ich nieraz po kilka. Były one używa krótko lub dłużej, a część z nich jako nieoficjalne używane są nawet i dziś. Jednym z pierwszych zadań jakie dla polskiej administracji, osadników i przesiedleńców, którzy w maju 1945 roku przybyli w okolice Elbląga, była konieczność nadania nazw polskich nowym siedliskom. "Pierwsze" nazwy były prowizoryczne, często nie mające związku z uwarunkowaniami historycznymi i położeniem topograficznym, bywały oparte na dosłownych lub nieudolnych tłumaczeniach z języka niemieckiego. Priorytet stanowiła wówczas szybka integracja z resztą kraju, a ustalone nazwy miały nawiązywać m.in. do polskiej przeszłości tych obszarów. Na Wysoczyźnie Elbląskiej było to szczególnie trudne, ponieważ tylko nieliczne z zastanych nazw niemieckich posiadało polskie odpowiedniki...[Więcej]


Miejscowości

Opublikowano: środa, 18, styczeń 2012



azwa lasu i rejonu - Las Ceglany (Ziegelwald) - związana jest z najstarszą gałęzią gospodarki Elbląga; produkcją ceramiki użytkowej, czyli cegieł, dachówek itd. Istnieje znacznie starsze określenie tej okolicy Wogenap* (Jagodowa Rzeka) - zanim te ziemie podbili Krzyżacy, była to nazwa tzw. "małej ziemi" (teruli) pruskiego plemienia Pogezanów. Nigdy nie przyjął się niemiecki odpowiednik tej staropruskiej nazwy - Beerenfluß, ani powojenny - Gliniczki. Do końca wojny trzynastoletniej teren ten stanowił tzw. feldmark czyli pole graniczne pomiędzy ziemiami Zakonu a pryncypium miasta Elbląga.


Kamionek Mały, Jagodno Małe, Jagodno Wielkie i Zawiszyn, to miejscowości, które już nie istnieją ...[Więcej]


Tematy różne

Opublikowano: czwartek, 19, styczeń 2012



ebranie założycielskie Elbląskiego Towarzystwa Starożytności (E.A.G.) odbyło się wieczorem 11 listopada 1873 roku w salach Kasyna (Ressource Humanitas). Dr Siegfried Anger odczytał projekt statutu, opracowany przez dra Josepha Jacobiego i radcę sądowego Ferdinanda J. Kaninskiego, który przyjęto jako statut prowizoryczny - wersję ostateczną miano opracować i uchwalić później...





Obszerne informacje na temat działalności Elbląskiego Towarzystwa Starożytności w latach 1873 - 1945 ...[Więcej]


Osoby związane z Wysoczyzną

Opublikowano: środa, 18, styczeń 2012



iotr Turnow / Peter Turnau (*ok. 1390 r. w Tolkmicku, 11.06. 1425 r. w Spirze /Speyer). Jedynym źródłem informacji o życiu Piotra Turnowa są protokoły z przesłuchań przed trybunałem inkwizycyjnym. Nic nie wiadomo o jego życiu w rodzinnym Tolkmicku, jego pochodzeniu społecznym i rodzinie. Jednak musiał urodzić się w dość bogatej rodzinie skoro było go stać na studia [w Pradze i Bolonii] oraz dalekie podróże. W 1411 wyruszył z miasta rodzinnego do Zittau... [Więcej]




Tematy różne

Opublikowano: piątek, 10, luty 2012



niniejszym artykule jest mowa o mało znanym epizodzie z wykorzystaniem flotylli czajek kozackich na Zalewie Wiślanym przeciw Szwedom w 1635 r. [Więcej]



Tematy różne  

Opublikowano: wtorek, 21, luty 2012




początkiem XIII wieku dojrzewała w Rzymie myśl chrystianizacji wciąż jeszcze pogańskich Prus.
Bulla
Innocentego III z 26 października 1206 roku, wzywała polski kler do poparcia działań misyjnych opata łeknieńskiego Boguchwała - Godfryda oznajmiając jednocześnie, że owemu opatowi dał papież zezwolenie na głoszenie wiary chrześcijańskiej. Po nim misyjną ekipą cystersów wielkopolskich  w chrystianizacji Pomezanii kierował mnich Filip. W 1209 roku do misji  dołączył  także  mnich cysterski Chrystian. W 1216 roku ów Christian, uzyskał od papieża Innocentego III sakrę biskupią na biskupstwo pruskie, które bezpośrednio podlegało papieżowi.  W związku z podjętą w roku 1217 krucjatą do Ziemi Świętej nowy papież Honoriusz III nawoływał do wyprawy krzyżowej przeciw Prusom.  [Więcej]




Tematy różne

Opublikowano: czwartek, 01, marzec 2012



araz po zwycięstwie nad Niemcami i przejęciu władzy administracyjnej w tej części „Nowej Polski”, w powiecie elbląskim ustanowiono gminy: Jegłownik, Tolkmicko, Łęcze, Milejwo, Nowakowo, Pomorska Wieś, oraz gminę miejską Elbląg (w 1948 r. wydzielona z ram powiatu). Wchodzący w obręb powiatu obszar Tolkmicka i okolic został podzielony na dwie jednostki administracyjne: gminę grodzką (obszar miasta Tolkmicka) oraz na gminę wiejską Tolkmicko-wieś (bez samego miasta, w skład gminy wchodziła m.in. gromada Łysica, ob. m. Krynica Morska).
Powiat elbląski (dane na dzień 01.07.1951) posiadał administracyjnie: miasto Tolkmicko, 9 gmin wiejskich, 76 gromad oraz 168 miejscowości. W 1954 roku, czterostopniowy podział administracyjny (województwo, powiat, gmina, gromada) zastapiono trzystopniowym (województwo, powiat, gromada) - ustawa z 25 września 1954r. Podczas tej reformy administracyjnej wprowadzono (obok miast i gromad) w miejsce dotychczasowych gmin, nowej kategorii jednostek administracyjnych jakimi były osiedla (odpowiednik radzieckich "посёлков городского типа", czyli w tłumaczeniu "osiedli typu miejskiego")... [Więcej]


Tematy różne

Opublikowano: poniedziałek, 27, luty 2012




ewnego razu wertując strony internetowe o tematyce batalistycznej natrafiłem na informację, że w naszym rejonie (gm.Tolkmicko i Milejewo), na krótko przed rozpoczęciem II wojny światowej, stacjonowała niemiecka jednostka saperska Pionier-Bataillon 42. [Więcej]




Tematy różne

Opublikowano: sobota, 10, marzec 2012




chwała wydana przez  GOKO ZSRR z 20 lutego 1945 r. zawierała polecenie przekazania administracji polskiej wszystkich obiektów przemysłowych ze sprzętem i zapasami, wyraźnie określała jakie urządzenia i maszyny podlegają wywozowi do ZSRR. Jednak te ustalenia nie były respektowane przez stronę radziecką.



Cóż, kiedy 26 marca 1945 r. "Rząd Lubelski" zawierając układ z władzami Armii Czerwonej, wyraził zgodę na wywóz z ziem przyłączonych dużej liczby maszyn i urządzeń... [Więcej]


Tematy różne

Opublikowano: sobota, 10, marzec 2012




alew Wiślany zwano w XV wieku Zatoką Świeżą (Vrische Hab, Frisches Haff), zapewne dlatego, że dzięki mierzei, odcinającej go od słonowodnego Bałtyku, miał wodę prawie rzeczną, "słodką", "świeżą". 15 września 1463 r.,  w rejonie dzisiejszego Suchacza i Kamionka Wielkiego, stoczono na nim największą bitwę morską w tzw. wojnie trzynastoletniej (1454—1466 r.).





Połączone floty kaperskie Gdańska i Elbląga rozgromiły flotę krzyżacką, co niewątpliwie zdecydowało o ostatecznym zwycięstwie strony polskiej w tej wojnie... [Więcej]


Tematy różne

Opublikowano: czwartek, 17, maj 2012



czasie II wojny światowej w Hopehill - Reimannsfelde (obecnie Nadbrzeże) znajdował się podobóz Außenstelle Hopehill , hitlerowskiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof. Powstał on 29 maja 1942 roku. W jego granicach znajdowały się dwie cegielnie, Hopehill i Reimannsfelde, w których pracowało ok. 300, a przez cały okres funkcjonowania przeszło przezeń ponad 500 więźniów.  



Podobóz zlikwidowano 20 stycznia 1945 roku. Pozostałych przy życiu więźniów przetransportowano samochodami do Stutthofu, skąd 25 stycznia wyruszyli w kierunku Lęborka - tzw. "Marsz Śmierci". Warunki mieszkalne w obozie, rodzaj wykonywanej pracy i brutalny nadzór,  kwalifikowały tę filię do najgorszych obozów zewnętrznych KL Stutthof. Więźniów, którzy tutaj stracili życie upamiętnia pomnik znajdujący się przy drodze wojewódzkiej nr 503. Co roku w kwietniu, przy pomniku, organizowane są uroczystości w ramach Ogólnopolskiego Zlotu Pamięci Narodowej... [Więcej]










"Nie byłem żołnierzem, nie walczyłem z bronią w ręku, jednak doświadczyłem okrucieństwa wojny...
-moje wspomnienia z pobytu na Prusach Wschodnich, na przymusowych robotach
".
Wspomnienia spisała Romualda Szynczewska.
Dziękuję za możliwość opublikowania wspomnień na historia-wyzynaelblaska.pl




A.Chlebicka-Jeż, Galicjoki , Wydawnictwo URAN, Elbląg 2003.



Alfred Jan Paruszewski, Niewolnik pod żaglami, Wspomnienia z pracy przymusowej na Zalewie Wiślanym (Tolkmicko, Elbląg, Piława, Królewiec) marzec 1943 – kwiecień 1945, Wydawnictwo URAN, Elbląg 2011.



Edward Suski, Zawsze pod wiatr, Wspomnienia, Wydawnictwo URAN, Elbląg 2011.



(Fragmenty wspomnień z pobytu w Pomorskiej Wsi)
Irena Kubaś, Od szkoły do szkoły, [w:]... ocalić od zapomnienia, Półwiecze Elbląga (1945-1995) w pamiętnikach, notatkach i materiałach wspomnieniowych ludzi Elbląga, Urząd Miejski w Elblągu, Elbląg 1997, s. 206-209.



(Wybrane fragmenty relacji z pobytu w obozie pracy w Elblągu)
Józef Murzynowski, Ruiny i ludzie. Czasy wojny,[w:] Ryszard Tomczyk, ... ocalić od zapomnienia, Półwiecze Elbląga (1945-1995) w pamiętnikach, notatkach i materiałach wspomnieniowych ludzi Elbląga, Elbląg 1997, s. 42-52.



Tekst pochodzi w całości z blogu Karoliny Banachowicz bylismystad.blogspot.com . Jest to tylko tekstowy fragment większego projektu multimedialnego pt. „Byliśmy stąd - projekt artystyczny". Zawiera wspomnienia Tadeusza Jankowskiego, którego losy wojny rzuciły do Kadyn i Tolkmicka. Dziękuję autorce za zgodę na wykorzystanie tekstu na mojej stronie.

Autorka porusza m.in. temat okrucieństw popełnionych przez żołnierzy Armii Czerwonej w Prusach Wschodnich. Na podstawie relacji weteranów (zwykłych czerwonoarmistów) próbuje wyjaśnić co było przyczyną ich brutalności.











 
 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego