Historia Wysoczyzny Elbląskiej

Szukaj
Przejdź do treści

Menu główne:

Od autora

itam wszystkich, którzy celowo lub zupełnie przypadkiem zawitali na mojej witrynie poświęconej historii miejscowości położonych na terenie Wysoczyzny Elbląskiej oraz pobrzeża Zalewu Wiślanego. Strona jest adresowana głównie do tych, którzy interesują się historią i etnografią tego regionu.
       Część z nas, w pewnym okresie swojego życia, zaczyna interesować przeszłość miejsca, w którym przyszło nam żyć. Szukamy wówczas odpowiedzi na wiele pytań, na przykład: Kto i jak żył tutaj przed nami? Jakie tradycje kultywował? Jakie niezwykłe wydarzenia miały tutaj miejsce? Wiedza na te tematy odeszła wraz z poprzednimi mieszkańcami tej ziemi, a z racji ideologiczno-politycznych została skazana na zapomnienie i przez dziesiątki lat była tematem tabu.

      Na przestrzeni wieków żyło tutaj obok siebie wiele narodów oraz grup etnicznych. W ostatnim tysiącleciu na tereny elbląszczyzny  przybyli  Goci i Gepidowie,  tutaj  przez wieki zamieszkiwali Prusowie, Niemcy i  Polacy, występował też etnos holenderski, angielski, szkocki, szwajcarski, żydowski... "gościli" tutaj Duńczycy, Szwedzi, Francuzi i Rosjanie. Znajomość historii i tradycji tych ziem, jest szczególnie ważna dla nas, pokolenia ludzi tutaj urodzonych. Trudno jest w krótkim czasie zaadaptować tak wiele różnorodnych tradycji przywiezionych tutaj podczs ostatniej "wędrówki ludów" przez naszych dziadków i rodziców, którzy przybyli z różnych, tak bardzo odmiennych kulturowo, zakątków dawnej RP. W 1947 roku w ramach akcji „Wisła" przesiedlono na północne obszary Łemków i Ukraińców, których znaczna część trafiła w rejon Elbląga. Dopełnieniem "miszmaszu" są grupy reemigrantów z Francji, a nawet Ameryki Łacińskiej. Nacjonalizm i wyznania religijne są nadal głównymi czynnikami spowalniającymi proces kształtowania się nowej społeczności regionalnej.
      Chociaż obecna ludność tych terenów ma za sobą kilkadziesiąt lat "własnej" powojennej historii, to jednak potrzeba jeszcze wiele czasu zanim  nasz region wytworzy swoistą i rozpoznawalną kulturę.  
[...]Proces integracji to tworzenie się grup jednolitego społeczeństwa, powstawanie nowych społeczności lokalnych [...] W procesie integracji powstają nowe więzi rodzinne, sąsiedzkie towarzyskie i organizacyjne z jednoczesnym zanikaniem różnic kulturowych. [...] Ludność przybyła na Ziemie Odzyskane [...] w początkowym okresie źle czuła się na nizinnym nadmorskim terenie. Dawne ich tradycje wypierane były przez intensywne oddziałujące wzory z zewnątrz przy pomocy radia, prasy a potem telewizji. Na zanikanie różnic kulturowych duży wpływ wywiera współistnienie w jednej miejscowości grup kontrastowo odmiennych.... Pisze Adelheid Chlebicka-Jeż, autorka wspomnień pt. "Galicjoki".


       Jeszcze nie tak dawno użycie dawnej nazwy - również tej wywodzącej się z rdzenia staropruskiego - wywoływało uczucia konsternacji, zgorszenia bądź oburzenia. Jednak po otwarciu granic wzrosło zainteresowanie obecnych mieszkańców historią i kulturą tych ziem, a niemiecka ich przeszłość przestała być tematem tabu. Zaczęto przyznawać się do tradycji i mówić o tym, kim był Dorr, Pudor, Schichau czy Komnick. Coraz rzadziej używa się też terminu Ziemie Odzyskane (nazwa urzędowa powstała w 1945 roku), a w większości miast regionu zaprzestano obchodów ich "wyzwolenia". Trzeba jednak pamiętać, że niemal połowa spornych terenów (Die deutschen Ostgebiete) należało dawniej do Polski i zostały jej zabrane w wyniku rozbiorów.

      
       Moje zainteresowanie
historią naszego regionu zrodziło się dawno, dawno temu ...  Powoli poznawałem coraz więcej nowych faktów. Później pojawiło się pragnienie uporządkowania zdobytych informacji i podzielenia się nimi. Obecnie jest to możliwe dzięki Internetowi, za pośrednictwem tej witryny. Mam głęboką nadzieję, że zebranie w jednym miejscu najważniejszych (możliwie rzetelnych) informacji historycznych o regionie, umożliwi zainteresowanym oszczędzenie czasu w dotarciu do nich.

       Nie jest to jednak proste zadanie, ponieważ przeważająca część informacji znajduje się w opracowaniach niemieckich (problem z ich pozyskiwaniem i tłumaczeniem), które zawierają wiele ogólników, błędów faktograficznych i przekłamań. Polskich publikacji na ten temat jest mało, a te które są  w większości stanowią powielenie niemieckich - niekoniecznie wiarygodnych - żródeł. Zebrane materiały, przed umieszczeniem ich na stronie, staram się poddawać dogłębnej analizie. Często natrafiam na trudne lub niemożliwe do zweryfikowania rozbieżności w datach lub faktach.

       Strona zawiera lub będzie zawierać (mam taką nadzieję) sporą ilość relacji i zapisów o charakterze wspomnieniowym, do których należy zachować dystans. Bowiem mogą występować w nich przeinaczenia i nieścisłości, które wynikają z upływu czasu i zawodności ludzkiej pamięci, często subiektywnej oceny faktów, czy też uwarunkowań środowiskowych i społecznych. Historia jest widziana oczami autorów wspomnień. Chociaż źródła te nie mogą zastąpić opracowań historycznych, są dla mnie bardzo pomocne i niezwykle wartościowe.

       

     Witryna ma mieć profil historyczny (piszę to na początku 2012 roku) w szeroko pojętym tego słowa znaczeniu. Mają się tu znajdować informacje dotyczące historii poszczególnych miejscowości, m.in. zbiór starych map, spora ilość fotografii i grafik ukazujących lata minione, ale również wykonane współcześnie zdjęcia miejsc i budowli o znaczeniu historycznym.

       Jestem ciągle w trakcie zbierania kolejnych materiałów, więc co pewien czas witryna będzie aktualizowana i poprawiana. Informacje o każdym uaktualnieniu będą umieszczane poniżej w "Ostatnio dodane...".  

       Będę bardzo wdzięczny za  wszelkie materiały, informacje, zdjęcia, które można przesyłać na mojego maila - adres podany poniżej. Chętnie umieszczę też na historia-wyzynaelblaska.pl artykuły własne czytelników, którzy chcą podzielić się swoją wiedzą.
       Ta
Ziemia zasługuje na to by znać  jej bogatą historię.

       Zapraszam do odwiedzania www.historia-wyzynaelblaska.pl. Przepraszam za ewentualne nieścisłości i potknięcia faktograficzne oraz językowe. Wiesław Kaliszuk


PS
Strona jest moim indywidualnym i niezależnym projektem. Mile widziane wstawienie linku do www.historia-wyzynaelblaska.pl na swojej witrynie lub blogu. Proszę o wyrażanie opinii o tej witrynie w "księdze gości" lub na podany poniżej adres e-mail. Wasze opinie pomogą rozwijać serwis!
Bardzo proszę o sygnalizowanie złego wyświetlania strony, podając rodzaj i wersję przeglądarki.


Autor dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści nie naruszały praw osób trzecich, w tym praw autorskich. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości pros o kontakt na podany poniżej adres:

wieslaw.kaliszuk@onet.pl




W tym okienku znajdują się linki do nowych (dodanych) oraz aktualizowanych tematów.
Serdecznie zapraszam do ich odwiedzania.
(Uwaga:  Przed każdym ponownym odwiedzeniem danego tematu, należy koniecznie odświeżyć stronę,
aby aktualizacja była widoczna.)


Dodano dnia 26.06.2016 r., w dziale Tematy różne:

Dodano dnia 29.05.2016 r., w dziale Pobliskie miasta:

Aktualizacja z dnia 26.04.2016 r.,w dziale Tematy różne:
Powstańcy listopadowi w Elblągu i okolicach

Dodano dnia 24.04.2016 r.,w dziale Wspomnienia:
Aleksander Ekielski - "Wspomnienia z podróży z Elbląga do Awinionu, odbytej w roku 1831. (Urywek z pamiętnika)" kapitana artylerii Aleksandra Ekielskiego (*1806, †1858) uczestnika powstania listopadowego, który po jego upadku był internowany przez pięć tygodni na terytorium zaboru pruskiego, w Elblągu bądź jego okolicach. Mieszkał w Bielniku i Dąbrowie. Relacja z pobytu w Malborku.

Stanisław Tarnowski - "Stanisława Tarnowskiego podróż do Prus Królewskich. (Relacja z Elbląga)"
Stanisław hrabia Tarnowski (*1837, 1917), przed laty uczestnik powstania styczniowego i więzień polityczny a potem jeden z przywódców konserwatystów galicyjskich („stańczyków"), odbył  latem  1881 roku wakacyjną podróż na Pomorze Gdańskie. Powiśle i Warmię  -  czyli, jak  sam  to  określił w swej relacji  -  do Prus Królewskich.

Aktualizacja z dnia 17.04.2016 r.,w dziale Tematy różne:

Aktualizacja z dnia 17.04.2016 r.,w dziale Tematy różne:
Osadnicy

Aktualizacja z dnia 15.04.2016 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg (Rektorzy Gimnazjum Elbląskiego w latach 1535-1882)

Aktualizacja z dnia 03.04.2016 r.,w dziale Tematy różne:
Posiadłości ziemskie miasta Elbląga

Aktualizacja z dnia 03.04.2016 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg (Mennonici)

Aktualizacja z dnia 03.04.2016 r.,w dziale Tematy różne:

Aktualizacja z dnia 02.04.2016 r., w dziale Tematy różne:
Czasy krzyżackie

Aktualizacja z dnia 01.04.2016 r.,w dziale Tematy różne:

Aktualizacja z dnia 29.03.2016 r.,w dziale Tematy różne:

Aktualizacja z dnia 25.03.2016 r.,w dziale Tematy różne:

Aktualizacja z dnia 17.03.2016 r.,w dziale Tematy różne:
Tajemnicza kolejka wąskotorowa na Mierzei Wiślanej

Aktualizacja z dnia 16.03.2016 r.,w dziale Tematy różne:

Aktualizacja z dnia 12.03.2016 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg (Żydzi)

Aktualizacja z dnia 21.02.2016 r.,w dziale Tematy różne:

Polacy - Prusy Królewskie


Aktualizacja z dnia 04.02.2016 r.,w dziale Tematy różne:

Aktualizacja z dnia 07.12.2015 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg  (dodano temat: Elbląg pod okupacją brandenburską w latach 1698-1700)

Aktualizacja z dnia 30.10.2015 r.,w dziale Miejscowości/ Pobliskie miasta:
Pasłęk


Aktualizacja z dnia 26.09.2015 r.,w dziale Tematy różne:
Przejmowanie mienia poniemieckiego

Aktualizacja z dnia 26.09.2015 r., w dziale
Miejscowości:
Tolkmicko po 1945 r.

Dodano dnia 26.08.2015 r., w dziale Miejscowości:
Huta Żuławska

Aktualizacja z dnia 27.07.2015 r.,w dziale Tematy różne:
Polacy - Prusy Królewskie

Aktualizacja z dnia 25.07.2015 r., w dziale Miejscowości:
Elbląg ("Biblioteka"
)

Aktualizacja z dnia 23.07.2015 r., w dziale
Miejscowości:
Elbląg ("Drukarze elbląscy w latach 1558-1772"
)

Aktualizacja z dnia 19.07.2015 r., w dziale Miejscowości:
Elbląg ("Elbląskie gazety w latach 1787 - 1945")

Dodano dnia 25.06.2015 r.,w dziale
Wspomnienia:
Tadeusz Żak -
"Drugie narodziny Elbląga w oczach lekarza"

Aktualizacja z dnia 21.06.2015 r.,w dziale
Tematy różne:
U-Booty "od Schichau'a"


Dodano dnia 21.06.2015 r.,w dziale
Galeria:
Zagroda mennonicka w Kamionku Wielkim 2015


Aktualizacja z dnia 07.06.2015 r.,w dziale
Tematy różne:
Polska administracja w Elblągu i powiecie po 1945 roku

Aktualizacja z dnia 07.06.2015 r.,w dziale Tematy różne:
Ucieczki, wyjazdy i wysiedlenia ludności niemieckiej...

Aktualizacja z dnia 06.06.2015 r., w dziale
Miejscowości:
Łęcze


Aktualizacja z dnia 06.06.2015 r., w dziale Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Bolesław Nieczuja-Ostrowski

Aktualizacja z dnia 30.05.2015 r.,w dziale
Tematy różne:
Kozackie czajki na Haff

Aktualizacja z dnia 04.05.2015 r.,w dziale
Tematy różne:
Nazwy przejściowe/tymczasowe (Jezioro Druzno)

Aktualizacja z dnia 20.04.2015 r.,w dziale Miejscowości:
Pęklewo

Aktualizacja z dnia 24.03.2015 r., w dziale Miejscowości:
Kadyny  
("Działalność organizacji konspiracyjnej w Kadynach")

Dodano dnia 08.03.2015 r.,w dziale
Wspomnienia:
Johanna Schopenhauer "Gdańskie wspomnienia młodości"
(Cytowane fragmenty wspomnień przenoszą czytelnika do Sztutowa z końca XVIII w.)

Aktualizacja z dnia 13.02.2015 r.,w dziale Tematy różne:
Kolej Nadzalewowa -HUB

Aktualizacja z dnia 13.02.2015 r.,w dziale Miejscowości:
Przezmark


Aktualizacja z dnia 09.02.2015 r.,w dziale
Miejscowości:
Pomorska Wieś ("Legenda o Pomorskiej Wsi")

Aktualizacja z dnia 05.02.2015 r., w dziale Miejscowości:
Bogdaniec

Aktualizacja z dnia 01.01.2015 r., w dziale Miejscowości:
Elbląg
("Rozwój sportu w Elblągu z początkiem XX wieku")

Aktualizacja z dnia 14.11.2014 r.,w dziale Tematy różne:
Operacja wschodniopruska 1945

Aktualizacja z dnia 02.11.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Pagórki

Aktualizacja z dnia 12.10.2014 r., w dziale Miejscowości:
Suchacz (Suchacz na dawnej pocztówce)

Aktualizacja z dnia 02.09.2014 r., w dziale Miejscowości:
Nadbrzeże-Połoniny


Aktualizacja z dnia 26.08.2014 r., w dziale
Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Ferdynand Gottlob Schichau
(m.in. dodano Potomkowie Ferdynanda Gottloba Schichau'a)

Aktualizacja z dnia 24.07.2014 r., w dziale Miejscowości:
Elbląg - Rubno (Wielkie)

Aktualizacja z dnia 05.07.2014 r., w dziale Miejscowości:


Aktualizacja z dnia 20.05.2014 r., w dziale Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Carl Pudor

Aktualizacja z dnia 14.05.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg
(Miasto hanzeatyckie)

Aktualizacja z dnia 12.05.2014 r.,w dziale
Tematy różne:
Pionier Batalion 42

Aktualizacja z dnia 24.03.2014 r., w dziale Miejscowości:
Milejewo

Aktualizacja z dnia 15.03.2014 r.,w dziale Stare mapy:
Elbing 1753
(Mapa geographica trium Insularum in Prussia, quae Poloniarum Regi serenissimo paret, accurat., in qua Gedanensis emporii longitudo ac gradus et 2l minuta ab Insula Ferro connumeratur. A Joh. Friedr. Endersch. 1753)

Aktualizacja z dnia 10.03.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Kamionek Wielki

Aktualizacja z dnia 07.03.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg
(Wyspa Spichrzów)

Aktualizacja z dnia 05.03.2014 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg (Browarnictwo elbląskie)

Aktualizacja z dnia 03.03.2014 r., w dziale Miejscowości:
Nadbrzeże - Połoniny

Aktualizacja z dnia 01.03.2014 r.,w dziale
Miejscowości/ Pobliskie miasta:
Frombork

Aktualizacja z dnia 01.03.2014 r.,w dziale Osoby związane z Wysoczyzną Elbląską:
Mikołaj Kopernik

Dodano dnia 09.02.2014 r.,w dziale Galeria:
"Operacja 1001 - Frombork"


Dodano dnia 16.01.2014 r., w dziale Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Jan Mylius

Dodano dnia 14.01.2014 r., w dziale
Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Krzysztof Falk oraz Michał Friedwald

Dodano dnia 13.01.2014 r., w dziale
Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Jan Sprengel von Röbern oraz Wilhelm Gnapheus

Dodano dnia 10.01.2014 r., w dziale
Osoby związane z Elblągiem i Wysoczyzną:
Jerzy Räuber oraz  Mikołaj Wulzak


Aktualizacja z dnia 15.12.2013 r.,w dziale Tematy różne:
Prusowie (Zwyczaje pogrzebowe)

Dodano dnia 05.12.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Armia Czerwona  na terenie powiatu i miasta Elbląg w latach 1945-1947

Aktualizacja z dnia 14.11.2013 r.,w dziale Tematy różne:
Powstania pruskie

Aktualizacja z dnia 12.11.2013 r., w dziale
Miejscowości:
Tolkmicko po 1945 r.

Dodano dnia 09.11.2013 r.,w dziale Galeria:
Frisches Haff - Zalew Wiślany

Dodano dnia 07.11.2013 r.,w dziale
Galeria:
Frombork

Dodano dnia 29.10.2013 r.,w dziale
Wspomnienia:
Catherine Merridale - Wojna Iwana. Armia Czerwona 1939-1945- fragmenty.
Autorka porusza m.in. temat okrucieństw popełnionych przez żołnierzy Armii Czerwonej w Prusach Wschodnich. Na podstawie relacji weteranów (zwykłych czerwonoarmistów) próbuje wyjaśnić co było przyczyną ich brutalności.


Aktualizacja z dnia 04.10.2013 r.,w dziale
Polecane linki

Dodano dnia 23.09.2013 r.,w dziale
Galeria:
Tolkmicko dawniej
W tolkmickim porcie
Podziękowania Andrzejowi K. z Tolkmicka za nadesłane materiały.

Aktualizacja z dnia 11.09.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Prusacy - Królestwo Pruskie

Dodano dnia 10.09.2013 r., w dziale Miejscowości:
Brzezina

Aktualizacja z dnia 09.09.2013 r., w dziale
Miejscowości:
Karszewo

Dodano dnia 06.09.2013 r.,w dziale
Wspomnienia:
Czesław Luty - Z pamięci dziewięćdziesięciolatka. Jasionówka 2013
Wspomnienia spisała Romualda Szynczewska
"Nie byłem żołnierzem, nie walczyłem z bronią w ręku, jednak doświadczyłem okrucieństwa wojny...
-moje wspomnienia z pobytu na Prusach Wschodnich, na przymusowych robotach".

Aktualizacja z dnia 21.08.2013 r.,w dziale Miejscowości:
Elbląg - Próchnik

Aktualizacja z dnia 08.08.2013 r.,w dziale
Miejscowości/ Pobliskie miasta:
Braniewo

Aktualizacja z dnia 25.07.2013 r.,w dziale Tematy różne:
Geologiczne dzieje Wysoczyzny Elbląskiej

Dodano dnia 07.07.2013 r.,w dziale Wspomnienia:
Karolina Banachowicz -  "03.02.2010 Tolkmicko (niem. Tolkemit)"

Krótka historia Tadeusza Jankowskiego, którego losy wojny rzuciły do Kadyn i Tolkmicka, gdzie pozostał.

Aktualizacja z dnia 02.05.2013 r., w dziale Tematy różne:
Außenstelle Hopehill (Filia hitlerowskiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof)

Aktualizacja z dnia 20.03.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Strój i zwyczaje ludowe  (Elbląskie Mateczki Adwentowe)


Dodano dnia 18.03.2013 r.,w dziale Wspomnienia:
Józef Murzynowski - "Ruiny i ludzie. Czasy wojny"


Dodano dnia 17.03.2013 r.,w dziale Wspomnienia:
Irena Kubaś  - "
Od szkoły do szkoły"
(Fragmenty wspomnień z pobytu w Pomorskiej Wsi)

Aktualizacja z dnia 24.02.2013 r., w dziale
Miejscowości:
Zaginione z Lasu Ceglanego

Aktualizacja z dnia 21.02.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Podobozy Stutthofu i obozy pracy OT w Elbingu


Dodano dnia 31.01.2013 r.,w dziale
Miejscowości:
Ogrodniki

Aktualizacja z dnia 16.01.2013 r.,w dziale
Tematy różne:
Towarzystwo Jaszczurcze

Dodano dnia 07.11.2012 r.,w dziale Wspomnienia:
Edward Suski -
fragmenty wspomnień pt. "Zawsze pod wiatr"

Dodano dnia 17.10.2012 r.,w dziale
Miejscowości:
Piastowo

Dodano dnia 01.10.2012 r.,w dziale
Galeria:
Dawny Pasłęk I
Dawny Pasłęk II

Dodano dnia 14.09.2012 r.,w dziale
Miejscowości:
Jagodnik

Dodano dnia 31.08.2012 r.,w dziale
Tematy różne:
Spółdzielnia Gospodarczo-Społeczna w Nowym Kościele

Dodano dnia 17.08.2012 r.,w dziale
Wspomnienia:
Alfred Jan Paruszewski - "Niewolnik pod żaglami"









Miejscowości

Opublikowano: poniedziałek, 16, styczeń 2012


                                                                                                                     





ogdaniec (Dühringshof) to duża wieś gminna w  woj. lubuskim, w powiecie gorzowskim ... Jednak nie o tym Bogdańcu będzie tutaj mowa, ale o oddalonej ok.370 km, niewielkiej osadzie położonej na Wysoczyźnie Elbląskiej, 13 km na północ od Elbląga, pomiędzy Nadbrzeżem a Suchaczem. Niemiecka nazwa tego miejsca Hohenhaff, w pełni oddaje jego niezwykłe usytuowanie, skąd rozciąga się daleki widok na Zalew Wiślany, Mierzeję Wiślaną i Żuławy. W końcu 1950 roku zastaną nazwę majątku (Hohenhaff) zmieniono na polskie "Wysoka", ale kiedy dokładnie zaczęto używać nazwy Bogdaniec, nikt już nie pamięta... [Więcej]




Tematy różne

Opublikowano: wtorek, 17, styczeń 2012






ntencją niniejszego artykułu jest przedstawienie [w zarysie] procesu wprowadzania polskich nazw miejscowych na terenie gmin powiatu Elbląskiego znajdujących się w obrębie Wysoczyzny Elbląskiej, w okresie od zakończenia II wojny światowej do początku lat 50-tych.



Do dnia dzisiejszego bywają trudności z identyfikacją niektórych nazw. Poszczególne miejscowości miały ich nieraz po kilka. Były one używa krótko lub dłużej, a część z nich jako nieoficjalne używane są nawet do dziś. Jednym z pierwszych zadań jakie dla polskiej administracji, osadników i przesiedleńców, którzy w maju 1945 roku przybyli w okolice Elbląga, była konieczność nadania nazw polskich nowym siedliskom. "Pierwsze" nazwy były prowizoryczne, często nie mające związku z uwarunkowaniami historycznymi i położeniem topograficznym, bywały oparte na dosłownych lub nieudolnych tłumaczeniach z języka niemieckiego. Priorytet stanowiła wówczas szybka integracja z resztą kraju, a ustalone nazwy miały nawiązywać m.in. do polskiej przeszłości tych obszarów...[Więcej]

Miejscowości

Opublikowano: środa, 18, styczeń 2012






azwa lasu i rejonu - Las Ceglany (Ziegelwald) - związana jest z najstarszą gałęzią gospodarki Elbląga; produkcją ceramiki użytkowej, czyli cegieł, dachówek itd. Istnieje znacznie starsze określenie tej okolicy Wogenap* (Jagodowa Rzeka) - zanim te ziemie podbili Krzyżacy, była to nazwa tzw. "małej ziemi" (teruli) pruskiego plemienia Pogezanów. Nigdy nie przyjął się niemiecki odpowiednik tej staropruskiej nazwy - Beerenfluß, ani powojenny - Gliniczki. Do końca wojny trzynastoletniej teren ten stanowił tzw. feldmark czyli pole graniczne pomiędzy ziemiami Zakonu a pryncypium miasta Elbląga.



Kamionek Mały, Jagodno Małe, Jagodno Wielkie i Zawiszyn, to miejscowości, które już nie istnieją ...[Więcej]

Tematy różne

Opublikowano: piątek, 10, luty 2012





niniejszym artykule jest mowa o mało znanym epizodzie z wykorzystaniem flotylli czajek kozackich na Zalewie Wiślanym przeciw Szwedom w 1635 roku... [Więcej]


Osoby związane z Wysoczyzną

Opublikowano: środa, 18, styczeń 2012






iotr Turnow / Peter Turnau (*ok. 1390 r. w Tolkmicku, 11.06. 1425 r. w Spirze /Speyer) - niemiecki duchowny spalony na stosie za herezje w dniu 11 czerwca 1425 roku.  Jedynym źródłem informacji o życiu Piotra Turnowa są protokoły z przesłuchań przed trybunałem inkwizycyjnym. Nic nie wiadomo o jego życiu w rodzinnym Tolkmicku, jego pochodzeniu społecznym i rodzinie. Jednak musiał urodzić się w dość bogatej rodzinie skoro było go stać na studia (w Pradze i Bolonii) oraz dalekie podróże. W 1411 roku wyruszył z miasta rodzinnego Tolkmicka do Zittau... [Więcej]



Tematy różne  

Opublikowano: wtorek, 21, luty 2012






początkiem XIII wieku dojrzewała w Rzymie myśl chrystianizacji wciąż jeszcze pogańskich Prus.
Bulla papieża
Innocentego III z 26 października 1206 roku, wzywała polskie duchowieństwo do poparcia działań misyjnych opata łeknieńskiego Boguchwała - Godfryda oznajmiając jednocześnie, że owemu opatowi dał papież zezwolenie na głoszenie wiary chrześcijańskiej. Po nim misyjną ekipą cystersów wielkopolskich  w chrystianizacji Pomezanii kierował mnich Filip. W 1209 roku do misji dołączył także mnich cysterski Chrystian. W 1216 roku ów Christian uzyskał sakrę biskupią na biskupstwo pruskie, które bezpośrednio podlegało papieżowi Innocentemu III. W związku z podjętą w 1217 roku krucjatą do Ziemi Świętej  nowy papież Honoriusz III nawoływał do wyprawy krzyżowej przeciw Prusom... [Więcej]




Tematy różne

Opublikowano: czwartek, 01, marzec 2012





araz po zwycięstwie nad Niemcami i przejęciu władzy administracyjnej w tej części „Nowej Polski”, w powiecie elbląskim ustanowiono gminy: Jegłownik, Tolkmicko, Łęcze, Milejwo, Nowakowo, Pomorska Wieś, oraz gminę miejską Elbląg (w 1948 r. wydzielona z ram powiatu). Wchodzący w obręb powiatu obszar Tolkmicka i okolic został podzielony na dwie jednostki administracyjne: gminę grodzką (obszar miasta Tolkmicka) oraz na gminę wiejską Tolkmicko-wieś (bez samego miasta, w skład gminy wchodziła m.in. gromada Łysica, ob. m. Krynica Morska).
Powiat elbląski (dane z dnia 01.07.1951) posiadał administracyjnie: miasto Tolkmicko, 9 gmin wiejskich, 76 gromad oraz 168 miejscowości. W 1954 roku, czterostopniowy podział administracyjny (województwo, powiat, gmina, gromada) zastapiono trzystopniowym (województwo, powiat, gromada) - ustawa z 25 września 1954 roku. Podczas tej reformy administracyjnej wprowadzono (obok miast i gromad) w miejsce dotychczasowych gmin, nowej kategorii jednostek administracyjnych jakimi były osiedla (odpowiednik radzieckich "посёлков городского типа", czyli w tłumaczeniu "osiedli typu miejskiego")... [Więcej]

Tematy różne

Opublikowano: sobota, 10, marzec 2012






chwała wydana przez Państwowy Komitet Obrony (GOKO) ZSRR z 20 lutego 1945 roku zawierała polecenie przekazania administracji polskiej wszystkich obiektów przemysłowych ze sprzętem i zapasami - wyraźnie określała jakie urządzenia i maszyny podlegają wywozowi do Związku Radzieckiego.



Zaraz po zdobyciu Elbląga przybyli do miasta wysokiej rangi specjaliści do spraw gospodarczych, w osobach: gen. G.Iwanowski, mjr Jelisiejew oraz płk Jakowlew. Posiadali oni upoważnienie GOKO ZSRR do działań na terenie Elbląga. Przygotowali oni kompleksowy demontaż miasta i pobliskich powiatów, dysponowali także kilkudziesięcioma specjalistami, głównie inżynierami... [Więcej]


Tematy różne

Opublikowano: poniedziałek, 27, luty 2012






ewnego razu wertując strony internetowe o tematyce batalistycznej natrafiłem na informację, że w naszym rejonie (gm.Tolkmicko i Milejewo), na krótko przed rozpoczęciem II wojny światowej, stacjonowała niemiecka jednostka saperska Pionier-Bataillon 42... [Więcej]



Tematy różne

Opublikowano: czwartek, 17, maj 2012





czasie II wojny światowej w Hopehill - Reimannsfelde (obecnie Nadbrzeże) znajdował się podobóz Außenstelle Hopehill, hitlerowskiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof. Podobóz powstał 29 maja 1942 roku. W jego granicach znajdowały się dwie cegielnie, Hopehill i Reimannsfelde, w których pracowało ok. 300, a przez cały okres funkcjonowania przeszło przezeń ponad 500 więźniów różnych narodowości.  



Podobóz zlikwidowano w dniu 20 stycznia 1945 roku. Pozostałych przy życiu więźniów przetransportowano samochodami do Stutthofu, skąd 25 stycznia wyruszyli w kierunku Lęborka - tzw. "Marsz Śmierci". Warunki mieszkalne w obozie, rodzaj wykonywanej pracy i brutalny nadzór, kwalifikowały filię w Nadbrzeżu do najgorszych obozów zewnętrznych KL Stutthof. Więźniów, którzy tutaj stracili życie upamiętnia pomnik znajdujący się przy drodze wojewódzkiej nr 503. Co roku w kwietniu, przy owym pomniku, organizowane są uroczystości w ramach Ogólnopolskiego Zlotu Pamięci Narodowej... [Więcej]


Tematy różne

Opublikowano: sobota, 10, marzec 2012






alew Wiślany zwano w XV wieku Zatoką Świeżą (Vrische Hab, Frisches Haff), zapewne dlatego, że dzięki mierzei, odcinającej go od słonowodnego Bałtyku, miał wodę prawie rzeczną, "słodką", "świeżą". W dniu 15 września 1463 roku na Zalewie Wiślanym w rejonie dzisiejszego Suchacza i Kamionka Wielkiego stoczono największą bitwę morską w tzw. wojnie trzynastoletniej (1454—1466).


Połączone floty kaperskie Gdańska i Elbląga rozgromiły flotę krzyżacką, co niewątpliwie zdecydowało o ostatecznym zwycięstwie strony polskiej w tej wojnie... [Więcej]












Tadeusz Żak -
Drugie narodziny Elbląga w oczach lekarza

Obszerne wspomnienia elbląskiego pioniera - lekarza dotyczące pierwszych lat powojennej historii Elbląga.
Artykuł pochodzi w całości z serwisu kwartalnika kulturalnego „TygiEL”  
http://www.tygiel.eu



Czesław Luty - Z pamięci  dziewięćdziesięciolatka. Jasionówka 2013

Nie byłem żołnierzem, nie walczyłem z bronią w ręku, jednak doświadczyłem okrucieństwa wojny...
-moje wspomnienia z pobytu na Prusach Wschodnich, na przymusowych robotach

Wspomnienia spisała Romualda Szynczewska.
Dziękuję za możliwość opublikowania wspomnień na historia-wyzynaelblaska.pl




A. Chlebicka - Jeż -  Galicjoki

A.Chlebicka-Jeż, Galicjoki, Wydawnictwo URAN, Elbląg 2003.



Alfred Jan Paruszewski - Niewolnik pod żaglami

Alfred Jan Paruszewski, Niewolnik pod żaglami, Wspomnienia z pracy przymusowej na Zalewie Wiślanym (Tolkmicko, Elbląg, Piława, Królewiec) marzec 1943 – kwiecień 1945, Wydawnictwo URAN, Elbląg 2011.



Edward Suski -
Zawsze pod wiatr

Edward Suski, Zawsze pod wiatr, Wspomnienia, Wydawnictwo URAN, Elbląg 2011.



Irena Kubaś  - Od szkoły do szkoły

(Fragmenty wspomnień z pobytu w Pomorskiej Wsi)
Irena Kubaś, Od szkoły do szkoły, [w:]... ocalić od zapomnienia, Półwiecze Elbląga (1945-1995) w pamiętnikach, notatkach i materiałach wspomnieniowych ludzi Elbląga, Urząd Miejski w Elblągu, Elbląg 1997, s. 206-209.



Józef Murzynowski - Ruiny i ludzie. Czasy wojny

(Wybrane fragmenty relacji z pobytu w obozie pracy w Elblągu)
Józef Murzynowski, Ruiny i ludzie. Czasy wojny,[w:] Ryszard Tomczyk, ... ocalić od zapomnienia, Półwiecze Elbląga (1945-1995) w pamiętnikach, notatkach i materiałach wspomnieniowych ludzi Elbląga, Elbląg 1997, s. 42-52.



Karolina Banachowicz -  03.02.2010 Tolkmicko (niem. Tolkemit); czyli "Dziadek Tadek. Niezwykła historia zwykłego człowieka"

Tekst pochodzi w całości z blogu Karoliny Banachowicz bylismystad.blogspot.com . Jest to tylko tekstowy fragment większego projektu multimedialnego pt. „Byliśmy stąd - projekt artystyczny". Zawiera wspomnienia Tadeusza Jankowskiego, którego losy wojny rzuciły do Kadyn i Tolkmicka. Dziękuję autorce za zgodę na wykorzystanie tekstu na mojej stronie.



Catherine Merridale - Wojna Iwana. Armia Czerwona 1939-1945- fragmenty.
Autorka porusza m.in. temat okrucieństw popełnionych przez żołnierzy Armii Czerwonej w Prusach Wschodnich. Na podstawie relacji weteranów
(zwykłych czerwonoarmistów) próbuje wyjaśnić co było przyczyną ich brutalności.



Johanna Schopenhauer - Jugendleben und Wanderbilder („Młodość i obrazki z podróży) - fragmenty.

Wydane w polskim przekładzie pt. "Gdańskie wspomnienia młodości". Cytowane fragmenty pamiętnika przenoszą czytelnika do Sztutowa (Stutthof) z końca XVIII wieku.



Aleksander Ekielski - "Wspomnienia z podróży z Elbląga do Awinionu, odbytej w roku 1831. (Urywek z pamiętnika)" kapitana artylerii Aleksandra Ekielskiego (*1806, †1858) uczestnika powstania listopadowego, który po jego upadku był internowany przez pięć tygodni na terytorium zaboru pruskiego, w Elblągu bądź jego okolicach. Mieszkał w Bielniku i Dąbrowie. Relacja z pobytu w Malborku.


Stanisław Tarnowski - "Stanisława Tarnowskiego podróż do Prus Królewskich. (Relacja z Elbląga)"
Stanisław hrabia Tarnowski (*1837, 1917), przed laty uczestnik powstania styczniowego i więzień polityczny a potem jeden z przywódców konserwatystów galicyjskich („stańczyków"), odbył  latem  1881 roku wakacyjną podróż na Pomorze Gdańskie. Powiśle i Warmię  -  czyli, jak  sam  to  określił w swej relacji  -  do Prus Królewskich.











 
Copyright © 2012-2016 by W.K. Wszelkie prawa zastrzeżone
Copyright 2015. All rights reserved.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego