Piotr Turnow - Historia Wysoczyzny Elbląskiej

Przejdź do treści

Menu główne:

OSOBY ZWIĄZANE Z ELBLĄGIEM I WYSOCZYZNĄ

Piotr Turnow / Peter Turnau (Turno)
(*ok. 1390 r. w Tolkmicku, 11.06. 1425 r. w Spirze / Speyer).
Jedynym źródłem informacji o życiu Turnowa są protokoły z przesłuchań przed trybunałem inkwizycyjnym. Nic nie wiadomo o jego życiu w Tolkmicku, pochodzeniu społecznym i rodzinie, która mogła przybyć tu ze Śląska lub z Czech (Turnow, Turnowo). Zapewne pochodził z dość bogatej rodziny skoro było go stać na studia (m.in. w Pradze i Bolonii) oraz dalekie podróże.
      
W 1411 wyruszył z rodzinnego Tolkmicka do Zittau (w południowo-wschodniej części Saksonii), gdzie  studiował logikę pod okiem mistrza Alberta, tam też poznał swoją "śmiertelną znajomość", pochodzącego z Miśni Jana Drändorfa (właśc. Johann von Schlieben - niemiecki duchowny spalony na stosie za herezje 17 lutego 1425 r. w Heidelbergu). Na początku 1412, razem z Drändorfem, przybyli do Pragi, by dalej studiować logikę na Uniwersytecie Karola, ale uczęszczał też [Turnow] na wykłady z innych wydziałów. Po roku studiów, na krótko powrócił do Tolkmicka.
      
W Pradze studiował jeszcze przez dwa lata. Uczęszczał na wykłady o interpretacji Biblii, prowadzone przez oponenta Jana Husa,  Jana Hildesheima (Hildessen),  oraz Tomasza ze Śląska. Piotr Turnow - jak sam twierdził - nigdy nie uczestniczył w wykładach Piotra z Drezna - chociaż  słyszał, że ów był pokornym, pobożnym i dobrym człowiekiem, i nigdy nie akceptował doktryn, do których przekonywał Piotr z Drezna.
      
Na procesie inkwizycyjnym Turnow wyznał, że  przez bardzo krótki okres był symboliczny związek między jego poglądami a Drändorfa, i że nie utrzymywał kontaktów z innymi mieszkańcami  praskiego domu "Czarnej Róży" (tzw. drezdeńskiej szkoły w Pradze - zaprzeczył kontaktów z drezdeńczykami Piotrem i Mikołajem). Związek Piotra Turnowa - jak twierdził - z "Drezdeńską Szkołą" był oparty wyłącznie na jego znajomości z Janem Drändorfem, którego poznał w Zittau.
      
W końcu 1414 r. Turnow wyjechał do Bolonii aby studiować tam prawo (uniwersytet założony w 1088r.) u Ludovicusa de Garsiis (nauczał w latach 1419 - 1445). Studia w Bolonii skończył w 1421 roku.
      
Z początkiem 1422 roku wyruszył w podróż na Wschód, by zobaczyć – jak sam powiedział – cuda świata. W kwietniu - podróżując przez Grecję - dotarł na Kretę, gdzie przebywał przez cztery miesiące. Porzucił plany dalszej podróży do Jerozolimy i wrócił  przez Wenecję do Pragi, gdzie spędził kilka tygodni. Owocem podróży Turnowa był krótki opis obrzędów liturgii Kościoła wschodniego i  porównanie najciekawszych z tradycjami łacińskimi.

peter turnau płonie krzysztof jackowski

W październiku 1422 r., wyjechał nauczać do Frankonii, gdzie w Heidingsfeld (część Würzburga) przebywał do czerwca następnego roku. Latem 1423 r. przyjechał do Spiry, gdzie otrzymał posadę rektora miejscowej szkoły katedralnej. We wrześniu 1424 r. do Spiry przybył też Drändorf, na którego prośbę obaj udali się do Heilbronn i Wimpfen, gdzie głosili swoje poglądy przeciwko hierarchii duchownej. Wspólnie wydali też manifest "Misericors Deus" skierowany przeciwko niesprawiedliwej ekskomunice, ślepemu posłuszeństwu wobec władzy kościelnej i świeckiej duchowieństwa.
      
W styczniu następnego roku ponownie tam pojechali, choć tym razem oddzielnie. Na procesie Turnow twierdził, że pretekstem do jego drugiej wizyty w Heilbronn było ubieganie się o posadę u bogatej wdowy Anny Mettelbach. Kiedy dowiedział się od nieznanego informatora o aresztowaniu Drändorfa, natychmiast opuścił Heilbronn. Gdy tylko wrócił do Spiry, został aresztowany.


Jego proces odbył się w Udenheim (dzisiaj Philippsburg) w rezydencji biskupa Spiry Rabana, którego jurysdykcji Turnow podlegał - jako mieszkaniec Spiry. Przesłuchanie rozpoczęto 26 lutego 1425 r., a więc już po straceniu Jana Drändorfa (17.02.1425).
      
Uznanie przez sędziów Turnowa za "łagodniejszego" heretyka miało go nakłonić do odwołania swoich błędnych opinii. Jego poglądy uznano za mniej zdecydowane i radykalne niż Drändorfa. Jednak Turnow po nieudanych  próbach uzyskania biskupiej łaski, nie wyrzekł się swoich przekonań. Proces zakończono wydając wyrok.  W dniu 11 czerwca anno Domini 1425  Piotr Turnow spłonął za herezję na stosie w mieście Spir.
(Wolne tłumaczenie z języka angielskiego W.K.)


Źródło:
P.Mutlová, Doctoral Thesis, Radicals  and  Heretics: Rethinking the Dresden School in Prague, Budapest 2010, s. 69.

Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego